DE MADONNA VAN DE HONDEN

De tekening op de uitnodiging voor deze expositie toont een liggende hond. De hond is van boven zwart en van onder rood. Daardoor heeft hij iets weg van een ouderwetse brandende kachel, waaraan de verkleumden zich kunnen warmen. De hond lijkt dan ook een zorgdragend dier te zijn: het is een vrouwtjeshond, moeder van vele jongen. Sommige daarvan zijn ook rood. Dat zet het rood in het teken van bloed, van de bloederige bevalling. De grote hond is getooid met eretekens, prijzen. Met hun lange, zwarte linten lijken ze eerder op begrafeniskransen dan op feestelijke onderscheidingen. De moederhond echter is niet dood, ze leeft, want ze likt haar poot. Haar jonkies trekken aan en bijten in de linten, alsof ze nog steeds boos zijn over hun bevalling en zich willen wreken op de navelstrengen. Toen ik deze voorstelling aan een vriend liet zien zei hij, na lang kijken: "Het is net of die hond droomt." En dat de tekening dus de droom van de hond voorstelt, bedoelde hij. Alleen al deze ene prent vertelt dat de maakster ervan, Majel van der Meulen, zich in kan leven in een hond en wel.zo dat je als onvoorbereide kijker direct de sensatie krijgt van een droom, een echte geen verzonnen droom, zoals wij die allemaal wel eens krijgen. Dat geldt voor alle tekeningen die Majel van der Meulen maakt: het zijn hondendromen.

Elke tekening zou de vrijheid moeten kunnen hebben van een droom. Een schilderij ook, maar het schilderij staat doorgaans verder af van het schrift, van de gedachtenotitie. Dat geldt zeker voor Majel van der Meulen, die allebei doet, schilderen en tekenen, maar vanwege haar achtergrond als typografe een tweedimensionale opvatting heeft van het platte vlak inplaats van een plastische. Haar composities kennen weliswaar de perspectivische ruimte, maar op een nonchalante vrije manier: ze is er niet op uit om de illusie van een schouwtoneel op te wekken. Als zij een personage opsluit in een doos bijvoorbeeld dan zit dat personage daar niet in gevangen maar zweeft, zoals de




doos ook zweeft. De evenwichtige verdeling van het vlak in gebrokkelde lijnen en zwarte accenten doet denken aan een schrift; kleuraccenten versterken het kalligrafische of typografische. Daarom kan zij met haar schriftuurlijke tekenstijl zonder al te veel omwegen de logica van een droomvertelling benaderen. Dromen staan als onlogisch te boek. Over welke dromen hebben we het dan: de echte of de navertelde? Het blijkt niet mogelijk dromen na te vertellen. Zodra je het probeert, merk je dat je ze verzint. Je wilt ze meteen al duiden, of je wilt ze meteen expres zo deformeren dat ze het typisch surreële van een droom hebben. Wat we echter ons ervan herinneren is dat ze een op zichzelf staande logica hadden: in de droom is niets geks en alles is geoorloofd. Ze zijn dan ook de scheppingen van ons onderbewustzijn. Tekenen en schilderen is per definitie een bewuste aangelegenheid. Het imiteren van de 'onlogische' manier van vertellen zoals dat in de droom gebeurt is bij voorbaat geforceerd. Tenzij je helemaal niet weer weet wat je doet. Dan ben je waarschijnlijk dronken of kranzinnig. Majel is geen van beide. Dat ze weet wat ze doet, blijkt op de eerste plaats uit wat ze tekent: honden. En dit alleen maar. Het eerste wat ik van haar zag was een tekening van een teef met haar jong, omstraalt met een blauw ovaal. De voor de hand liggende associatie met de Madonna, Maria met het kind Jezus, werd, vreemd genoeg, voor mij toch niet direct opgewekt door die blauwe ovaal, die je zou kunnen zien als een nimbus of een lijst om een voorstelling van een heilige. De associatie werd voor mij eerder door Majel zelf opgewekt, door haar persoon, de manier waarop zij kijkt. Ik noemde haar spontaan 'De Madonna van de honden'. Dit moet ik toelichten.

Het predicaat 'Madonna van de honden' is mijn hoogst particuliere afleiding van mijn eigen creatie 'De Madonna van het varken' waarover ik teken en schilder in een feuilleton over schilderkunst. Dat feuilleton doet nu niet ter zake maar 'De Madonna van het varken' in  < volgende >
Majel van der Meulen, KNSMlaan 207, 1019LC Amsterdam, +31(0)624508510, info@majelvandermeulen.nl

Geschreven voor de opening van de tentoonstelling 'Plastic Magic' | Sanguin, Amsterdam.